Anasayfa

Nafta

1. PROGRAM

Programın Amacı

LabKar Programının amacı yasa koyucunun belirlediği analizlerin çevrimlere katılan laboratuvarlar tarafından standarda uygun olarak yapılmasını sağlamaktır. Bu programın amacı ise nafta numunelerinde analiz yapan laboratuvarlara Nafta karşılaştırma programı sağlamaktır. Bu program kapsamında katılımcı laboratuvarlara yılda bir defa Nafta numunesi gönderilir ve analiz sonuçlarına göre laboratuvarların performansları değerlendirilir.

Programa Katılım

Programa katılım için katılımcı laboratuvarın program için belirlenen analizlerden en az bir tanesini yapabiliyor olması, LabKar Programı katılım ücretini ödemesi ve LabKar Program Sözleşmesi'ni kabul etmesi gereklidir.

Program Organizasyonu

Program tek çevrimden oluşur ve web sayfasında duyurulan tarihlerde düzenlenir.

Zaman Çizelgesi

Numuneler web sayfasında belirtilen tarihlerde katılımcı laboratuvarlara ulaştırılmak üzere kargoya verilir. Numunelerin gönderildiği tarih, veri sistemine analiz sonuçlarının son giriş tarihi ve çevrim sonuç raporunun yayınlandığı tarih katılımcılara e-posta aracılığı ile bildirilir.

İnternet sayfasında çevrimlerle ilgili yayınlanan planlanan tarihlerden 5 iş günü sapma olması durumunda katılımcılara e-posta ile bilgilendirme yapılır ve bilgilendirme metni sayfadaki “Duyurular” kısmında da yayınlanır.

Homojenite ve Stabilite Analizleri

Nafta numunelerinde homojenite ve stabilite değerlendirmesi, ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi Laboratuvarlarında yapılan Buhar Basncı ve Yoğunluk analizleri ile ISO 13528 standardına göre yapılmaktadır.

Kalite Kontrol Numune

Programlara başvuru esnasında kalite kontrol numune talepleri de alınmaktadır. Kalite kontrol numuneleri rapor yayınlandıktan sonra 1 hafta ya da 10 gün içerisinde katılımcılara gönderilmektedir. Çevrim raporunda verilen tanımlanmış değer ve program standard sapması bilgilerinin yer aldığı Kalite Kontrol Numune Bilgileri Tablosu’da numunelerle birlikte katılımcılara gönderilmektedir. Katılımcılar kalite kontrol numunelerini kalite kontrol, doğrulama ve geçerli kılma vb çalışmalarda kullanabilmektedir. Talep edilmesi durumunda ilgili çevrime katılım sağlamayan katılımcılara da kalite kontrol numunesi gönderilmektedir.

2. GİZLİLİK

Programa katılan her laboratuvara bir laboratuvar kodu verilir. Bu kodlar her yıl ve aynı yıl içerisinde de katılım sağlanan ürün bazındaki çevrimlere gore değişmektedir. Laboratuvarlar ilgili çevrimle ilgili koduna www.labkar.org.tr sayfasına kullanıcı adı ve şifreleriyle giriş yaptıktan sonra Çevrimler sekmesinden ulaşabilirler. Bu laboratuvar kodları ile katılımcılar kendilerine ait sonuçların değerlendirmesini yapabilirler. Laboratuvar kodlarının kime ait olduğu programın yürütücüsü olan Petrol Araştırma Merkezi dışında hiçbir kurum tarafından bilinmez. Bu kodların Petrol Araştırma Merkezi içerisinde de yetkili olmayan personel tarafından bilinmesine engel olacak güvenlik tedbirleri alınmıştır.

3. NUMUNELER

Analiz Numuneleri

Katılımcılara gönderilen analiz numunelerinin genel karakteristiğinin ürün ana standardlarında verilen özellikler aralığında olması beklenmektedir. Numunelerin rutinde olduğu gibi analiz edilmesi gerekmektedir. Numuneler birer litrelik 2 adet cam şişe içinde katılımcılara ulaştırılır. Cam şişeler kargoda nakliye esnasında zarar görmemesi için özel kutular içine konur. Taşıma sırasında numunenin hasar görmesi durumunda katılımcılara yedek numune gönderilir. Gerekli olan güvenlik önlemleri ürün ile birlikte gönderilen Ürün Bilgi Formu dokümanlarında belirtilmektedir.

Numunelerin katılımcılara ulaştırılmasında Yurt İçi Kargo Firması’ndan hizmet alınmaktadır.

ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi, taşerondan aldığı hizmetlerden LabKar katılımcılarına karşı sorumludur.

Kalite Kontrol

Katılımcılara gönderilmeden önce numunelere homojenlik testleri uygulanır. Böylece her katılımcının eşdeğer numune alması sağlanır.

Analitler

Nafta karşılaştırma programında dağıtılan numunelere aşağıdaki analizler uygulanır:

  1. Arsenik Tayini
  2. Azot Tayini
  3. Bakır Tayini
  4. Bakır Şerit Korozyonu, (50 °C, 3 saat)
  5. Benzen Miktarı
  6. Buhar Basıncı
  7. Civa Tayini
  8. Distilasyon (İKN, % 50, % 95, SKN, Distilasyon Kalıntısı, Geri Kazanım)
  9. Hidrokarbonların Tayini (Doymuş Hidrokarbonlar İçeriği, Olefin İçeriği, Aromatik Hidrokarbonlar İçeriği)
  10. Kalıntı Asitliği
  11. Klor Tayini
  12. Kurşun Tayini
  13. Kükürt İçeriği
  14. Merkaptan Kükürt Tayini
  15. Mevcut GOM Muhtevası (Yıkanmış)
  16. MTBE
  17. Oksidasyon Kararlılığı
  18. Renk Tayini (Saybolt)
  19. Spesifik Gravite (15⁰C)
  20. Toplam Oksijenli Bileşikler
  21. Yoğunluk (15⁰C)

 

Standart Metotlar

Analizlerde ISO, ASTM ve TSE gibi standart metotlar kullanılır. Katılımcı laboratuvar, belirtmek şartıyla bunların dışında da bir standart metot kullanabilir.

     Nafta programında kullanılabilecek standart metotlar şu şekildedir:

Arsenik Tayini

 IFP 9312

Azot Tayini

 ASTM D4629

Bakır Tayini

 UOP 962

Bakır Şerit Korozyonu, (50 °C, 3 saat)

TS 2741 EN ISO 2160, ISO 2160

Buhar Basıncı

 ASTM D323

Civa Tayini

 UOP 938

Distilasyon

(İKN, % 50, % 95, SKN, Distilasyon Kalıntısı, Geri Kazanım)

 TS EN ISO 3405, ASTM D86

Hidrokarbonların Tayini

(Doymuş Hidrokarbonlar İçeriği, Olefin İçeriği, Aromatik Hidrokarbonlar İçeriği)

 TS EN ISO 22854, TS EN 15553,

  ASTM D5443

Kalıntı Asitliği

 TS 1538

Klor Tayini

 ASTM D5808

Kurşun Tayini

 IFP 9406, IP 224, UOP 952

Kükürt İçeriği

 ASTM D4294

Merkaptan Kükürt Tayini

 ASTM D3227

Mevcut GOM Muhtevası (Yıkanmış)

 TS EN ISO 6246, ISO 6246

MTBE

 ASTM D4815, TS EN ISO 22854

Oksidasyon Kararlılığı

 TS 2646 EN ISO 7536, EN ISO 7536

Renk Tayini (Saybolt)

 ASTM D156

Spesifik Gravite,15⁰C

 TS EN ISO 12185, ASTM D4052

Toplam Oksijenli Bileşikler  ASTM D4815, ASTM D5599

Yoğunluk,15⁰C

 TS EN ISO 12185, ASTM D4052

 

4. SONUÇLARIN GİRİLMESİ, RAPORLAMA VE İTİRAZ

Analiz Sonuçlarının Girilmesi

Katılımcı laboratuvarların analiz sonuçlarını girebilmeleri amacıyla LabKar web sitesinde veri giriş sayfası oluşturulmuştur. Katılımcıların belirlenen tarihler içinde sonuçlarını girmeleri gerekmektedir.

Veri giriş sayfası kullanıcı hatasını en aza indirgemek üzere tasarlanmıştır. Sonuç giriş ekranında raporlama hanesi hesaplama yoluyla bulunan analitler dışındakiler için serbest bırakılmış olup, katılımcıların sonuçlarını kullanmış oldukları standard metoda uygun olarak girmeleri beklenmektedir. Hesaplama yoluyla bulunan analitler için sonuç giriş ekranında hane sayısında kısıtlama yapılmıştır ve kısıtlama yapılan bu analitlerde katılımcıların raporlama yapmaları istenen hane sayısı hakkında Katılımcı Bilgilendirme Talimatı’nda bilgi verilmektedir. Katılımcı sonuçlarının istatistiksel değerlendirmeye alınabilmesi için sonuçların onaylandıktan sonra kaydet işleminin yapılması gerekmektedir. Veri girişi tamamlandıktan sonra LabKar Çevrim Sorumlusu tarafından sonuçların gözle yapılan kontrolü sonrasında hatalı olduğu belirlenen sonuçlar için katılımcıya geri dönüş yapılır ve yeniden analiz yapmadan sonuçlarını gözden geçirmeleri istenir. Geri dönen katılımcıların sonuçları Program Sorumlusu tarafından sisteme girilir. Bu sonuçlar raporda “D/İlk Sonuç” olarak belirtilir.  

Katılımcılar, rapor yayınlandıktan sonra 15 gün içerisinde rapor indirme bağlantısının bulunduğu yerdeki “İtiraz Bildir” sekmesini kullanarak değerlendirme sonuçlarına itiraz edebilirler. Bunun dışındaki itiraz, öneri vb konular için labkar@metu.edu.tr adresi ile iletişime geçebilirler. 

 

İstatistiksel Değerlendirme ve Raporlama hakkında bilgi almak için tıklayınız.